Trang chủ · Nền tảng: Bản quyền số 101 · Module 3: Xử lý xâm phạm và cáo buộc xâm phạm
Module 3: Xử lý xâm phạm và cáo buộc xâm phạm
Module 3 gồm 4 bài, khoảng 45 phút. Câu hỏi của module: dùng của người khác thế nào cho đúng, bị sao chép thì làm gì trong 48 giờ đầu, bị tố xâm phạm thì làm gì để không mất kênh, không mất hàng, không tự nhận lỗi. Hoàn thành module nhận huy hiệu "Biết phải làm gì". Sản phẩm module: Quy trình 48 giờ của riêng bạn (1 trang, Bài 3.2) và danh sách nguồn nội dung sạch (Bài 3.1); quy trình 48 giờ là sản phẩm 3 để nhận chứng nhận cấp 1.
Bài 3.1 Sử dụng tác phẩm của người khác đúng pháp luật
Mặc định của luật rất đơn giản: dùng tác phẩm, bản ghi của người khác thì phải xin phép và trả tiền cho chủ sở hữu (Điều 20 khoản 2, Điều 29 - 30 Luật SHTT). "Trên mạng là miễn phí", "để tên tác giả là được", "không kiếm tiền thì không sao" đều là hiểu sai. Ảnh tìm trên Google, nhạc trending, đoạn phim cắt từ YouTube đều có chủ, và các hành vi sao chép, truyền đạt đến công chúng mà không được phép là hành vi xâm phạm theo Điều 28 và Điều 35.
Luật có một số trường hợp không phải xin phép. Nhóm không xin phép, không trả tiền (Điều 25): tự sao chép một bản để nghiên cứu, học tập cá nhân (không áp dụng cho tác phẩm kiến trúc, mỹ thuật, chương trình máy tính); trích dẫn hợp lý để bình luận, minh họa, không làm sai ý tác giả; sử dụng để minh họa trong giảng dạy; đưa tin thời sự; và một số trường hợp cho thư viện, người khuyết tật (Điều 25a). Điều kiện chung: không làm ảnh hưởng đến việc khai thác bình thường tác phẩm, không gây thiệt hại bất hợp lý cho chủ sở hữu, phải ghi tên tác giả và nguồn gốc. Nhóm không xin phép nhưng phải trả tiền: tổ chức phát sóng dùng tác phẩm đã công bố (Điều 26); và điểm chạm nhiều nhất với người học: sử dụng bản ghi âm, ghi hình đã công bố nhằm mục đích thương mại trong hoạt động kinh doanh (quán cà phê, nhà hàng, cửa hàng, khách sạn, sự kiện) không phải xin phép nhưng phải trả tiền cho chủ sở hữu quyền tác giả, người biểu diễn và nhà sản xuất bản ghi (Điều 33), thường thông qua tổ chức đại diện tập thể quyền (Điều 56): VCPMC thu cho tác giả âm nhạc, RIAV và VCPA cho nhà sản xuất bản ghi và người biểu diễn. Các vụ VCPMC yêu cầu quán cà phê, khách sạn trả tiền nhạc nền được báo chí đưa nhiều năm qua chính là điều khoản này.
Cách có nguồn sạch, xếp theo mức rủi ro. Rủi ro thấp: tự làm; mua từ kho stock (kho ảnh, video, nhạc bán giấy phép) và lưu giấy phép theo từng file, đọc kỹ gói có cho dùng thương mại và quảng cáo không; nhạc từ thư viện có giấy phép cho điểm bán và video, ví dụ BậtNhạc cho nhạc nền quán và cửa hàng với giấy phép ghi nhận công khai, hoặc các thư viện nhạc miễn phí bản quyền quốc tế; tác phẩm đã thuộc công chúng (Bài 1.4). Rủi ro trung bình: giấy phép Creative Commons (CC, hệ giấy phép mở), phải đọc đúng ký hiệu: BY (ghi tên tác giả), NC (không dùng thương mại), ND (không sửa đổi), SA (tác phẩm phái sinh phải dùng cùng giấy phép); dùng ảnh CC BY-NC cho bài bán hàng là sai; nhạc trong thư viện của TikTok, Instagram, YouTube chỉ được dùng trong nội dung đăng trên chính nền tảng đó, tài khoản doanh nghiệp còn bị giới hạn thêm, tải về dùng cho quảng cáo hay phát tại quán là sai. Rủi ro cao: ảnh tìm trên công cụ tìm kiếm, nhạc tải từ YouTube, meme và clip cắt từ phim, font chữ "miễn phí cho cá nhân" đem in bao bì thương mại.
Góc nhìn nhanh: SME rà nhạc nền quán và ảnh minh họa website; KOL rà nhạc trong video, meme và đoạn phim dùng trong review; nghệ sĩ rà bản phối, sample (đoạn âm thanh lấy từ bản ghi khác) và bìa đĩa.
